Column: Innovatiewerkplaats Campus Design: mooie samenwerking tussen onderwijs, onderzoek en praktijk

Het onderwijs van studenten Facility Management speelt zich steeds vaker buiten de schoolmuren af. Hogescholen en bedrijfsleven trekken meer en meer samen op, bijvoorbeeld op het terrein van onderzoek met docenten en studenten. Bij de Hanzehogeschool Groningen doen we dat in innovatiewerkplaatsen.

Wat is een innovatiewerkplaats?
In het voorjaar van 2018 hebben het Instituut voor Facility Management, het lectoraat Facility Management en het Facilitair Bedrijf van de Hanzehogeschool Groningen met externe partners de innovatiewerkplaats Campus Design opgericht. Een innovatiewerkplaats is een netwerk van bedrijven, overheden en kennisinstellingen gericht op open innovatie. In dit geval met Campus Groningen, bedrijvenvereniging WEST, Gom, de gemeente Groningen, de RUG en Triade. De innovatie werkplaats heeft het karakter van een ‘proeftuin’, waarin promovendi, docent-onderzoekers, studenten en het werkveld gezamenlijk werken aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. Er is ruimte voor experimenteren. In de innovatiewerkplaats Campus Design wordt onderzoek verricht met een ‘grote-O’ (door lectoraatsleden) en onderzoek met een ‘kleine-o’ (door studenten).

Onderzoek met een ‘kleine-o’
Zo vindt er onder meer studentonderzoek plaats naar bewegwijzering op de campus, openluchtactiviteiten op de campus en zeer uiteenlopende aspecten van gastvrijheid op de campus. Ook trokken maar liefst 120 studenten Facility Management van de Hanzehogeschool er in de innovatiewerkplaats Campus Design op uit voor een onderzoek naar Hospitality. Gom wilde weten in hoeverre de hospitality-opleidingen voor de medewerkers schoonmaakdienstverlening aan hun doel beantwoorden. Daarvoor deden de studenten acht weken lang onderzoek op drie locaties in Groningen: Hanzehogeschool, gemeente (beide opdrachtgever van Gom) en het UWV. Mieke Sprinkhuizen, senior accountmanager Gom Onderwijs daarover: “De achtergrond van die onderwijsparticipatie is dat we het vak facility management breed willen professionaliseren. Daarvoor hebben we een paar jaar geleden al een platform opgericht, samen met andere onderwijsinstellingen. Resultaten van onderzoeken willen we met elkaar delen en overdragen, zodat onderzoek steeds groter en diepgaander wordt. Er zijn genoeg actuele thema’s in facility management en er zijn voldoende studenten die inzetbaar zijn voor onderzoek. Voor zowel facilitaire bedrijven, het onderwijs als voor ons als facilitair dienstverlener is die samenwerking daarom interessant.”

Praktijk écht betrekken
De innovatiewerkplaats Campus Design leert de studenten ook vaardigheden aan die minder eenvoudig uit de theorie te halen zijn. “Wij laten onze studenten ervaring opdoen met bijvoorbeeld leidinggeven of met afspraken maken. Als die student straks gaat solliciteren heeft hij of zij niet alleen maar theoretische kennis opgedaan, maar ook echte managementervaring. Zo’n student heeft op de arbeidsmarkt meteen al een voorsprong”, aldus Johan Hoekstra. Mieke Sprinkhuizen: “Je creëert voor die student een reallife leeromgeving. En als het ‘voor het echie’ is, merk je direct een verandering van attitude bij de studenten.” Johan Hoekstra beaamt: “Ik was bij de presentatie van de onderzoeksresultaten van de studenten. Wat mij opviel was dat studenten het niet alleen prettig vonden dat er een actuele opdracht was uitgezet, maar ook dat de opdrachtgever er nauw bij betrokken was. Gom was met een delegatie van maar liefst zeven personen aanwezig! Dat geeft studenten het signaal dat hun werk ertoe doet, belangrijk wordt gevonden door het werkveld. Alles straalde uit dat de studenten serieus werden genomen. Zoiets geeft energie. Niet alleen bij het Instituut voor Facility Management, maar ook bij Gom heb ik gemerkt.”

Onderzoek met een ‘grote-O’
Binnen de innovatiewerkplaats Campus Design van het lectoraat Facility Management van Kenniscentrum NoorderRuimte zijn ook promovendi actief. Dit is langdurig en diepgaand FM-onderzoek ten bate van de campusonwikkeling. Ook daar is de praktijk opdrachtgever en profiteert het onderwijs van de kennisontwikkeling. Zo onderzoekt promovendus Sascha Jansz hoe de gebouwen en facilitaire voorzieningen op de campus ontworpen kunnen worden zodat ontmoeten en kennisdeling tussen bedrijfsleven en kennisinstellingen gestimuleerd wordt. In dit onderzoek werken de opdrachtgevers, de Directeuren Facilitair Bedrijf (DFB) van de Nederlandse universiteiten, samen met het lectoraat en de RUG. FM-promovendus Henk W. Brink onderzoekt de invloed van het binnenmilieu (luchtkwaliteit, temperatuur-, licht- en geluidscondities) op kennisoverdracht in klaslokalen voor het hoger onderwijs. Binnen dit onderzoek werkt het lectoraat nauw samen met het Facilitair Bedrijf van de Hanzehogeschool, de TU Eindhoven en partners uit het werkveld. Het doel van dit onderzoek is om richtlijnen te ontwikkelen voor het binnenmilieu in klaslokalen voor het hoger onderwijs. Henk Brink en Sascha Jansz verzorgen daarover regelmatig workshops voor FM-studenten. “De kunst is om het proces van kennisontwikkeling en de kennis die vrijkomt bij dergelijke langdurige projecten duurzaam te ontsluiten voor onderwijs en praktijk”, aldus Groninger-lector FM Mark Mobach.

Ambitie
Voor het Instituut van Facility Management van de Hanzehogeschool gaan de ambities op het gebied van onderwijsparticipatie zelfs nog verder. In hogere hotelscholen kun je gewoon gaan eten. Al het werk wordt door studenten gedaan: de ontvangst, het bereiden van het eten. Naar dit voorbeeld, dienstverlening voor en door studenten, onderzoeken we óf en hoe we één van onze locaties zouden kunnen laten runnen door studenten van Facility Management, in dit geval in samenwerking met Gom. Wat betekent het bijvoorbeeld voor de aansturing van het schoonmaakteam? Wat doe je met verantwoordelijkheden? Hoe regel je het budgettair? Hoe we het exact gaan doen is nog in onderzoek. Maar het is wel een stip die we alvast op de horizon hebben gezet.

Integratie
De Hanzehogeschool heeft inmiddels vijftig van die innovatiewerkplaatsen, verdeeld over alle opleidingen. “Het aantal groeit nog steeds”, zegt Johan Hoekstra van het Facilitair Bedrijf. “Zo’n innovatiewerkplaats kan een fysieke omgeving zijn, maar ook een virtuele. Het is van grote toegevoegde waarde dat studenten tijdens hun opleiding werkervaring opdoen binnen het Facilitair Bedrijf van de Hanze.” Groninger FM Instituuts-dean Mira Bloemen daarover: “Studenten lopen al sinds jaar en dag stage in een hbo-opleiding, dat is op zich niets bijzonders. Wat bijzonder is dat de praktijk nu ook in andere onderwijsprogramma’s wordt geintegreerd via de innovatewerkplaatsen. En dat er echt gewerkt wordt aan onderzoeksvragen vanuit de praktijk.”


Mirjam Bouman

Docent Facility Management, coördinator Hospitality Management, m.bouman@pl.hanze.nl
Gurbe Laninga
Docent Facility Management, kwartiermaker Campus Design, g.laninga@pl.hanze.nl
Hanzehogeschool Groningen

Iedere maand wordt een column geschreven door een vertegenwoordiger van een hbo FM-opleiding in Nederland. De eerste column van Jaap Kloos (De Haagse Hogeschool) lees je hier. Voor de tweede column uit de reeks, geschreven door Wil Gooskens (Breda University of Applied Sciences), klik je hier. Joop van Duren (Zuyd Hogeschool, Heerlen) schreef de derde column uit de serie.